پیش شرطهای نشست اضطراری اوپک

ایران آنلاین /افت شاخص بورس چین به عنوان بزرگترین مصرف کننده انرژی در جهان، تشدید تنش میان کشورهای تولید کننده نفت در منطقه خاورمیانه با قطع روابط دیپلماتیک عربستان و برخی از متحدانش با ایران و از همه مهمتر لغو تحریمهای ایران از قبیل تحریمهای نفتی و بانکی به سبب اجرای برجام در زمره این سیگنالها محسوب میشوند.

اکنون تفکر غالب بر بازار اینگونه رقم خورده است که اگر اعضای اوپک بر سر کاهش حجم تولید خود با ایران همکاری نکنند با توجه به رشد اندک تقاضا بزودی حجم مازاد عرضه نفت در بازار بیشتر خواهد شد و این اتفاق قیمت نفت را به کانالهای کمتر از 20 دلار برای هر بشکه هدایت خواهد کرد.

در حال حاضر حجم مازاد عرضه موجود در بازار حدود 2 میلیون بشکه در روز است و ایران در پسابرجام برنامه دارد که در زمان کوتاهی تولید و صادرات نفت خود را 500 هزار بشکه در روز افزایش دهد. در فاز دوم این افزایش تولید نیز برنامه ریزی شده است که قبل از پایان یافتن سال 2016 و در طول 6 ماه تولید نفت ایران 500 هزار بشکه دیگر افزایش یابد تا به حجم سهمیه ایران در اوپک یعنی 2/4 میلیون بشکه در روز برسد. احیای بازار از دست رفته ایران به موجب تحریمها، استراتژی این کشور در شرایط کنونی است و ایران بارها اعلام کرده است که از رسیدن به این هدف دست نخواهد کشید اما به گونهای عرضه نفت به بازار را افزایش خواهد داد که بازار دچار شوک قیمتی نشود.
در این راستا ایران از مدتها قبل برنامه خود را به اعضای اوپک اعلام کرده و از آنها خواسته است که در مرحله اول به سقف 30 میلیون بشکهای تولید اوپک طبق اساسنامه این سازمان پایبند باشند و عرضه مازاد بر این 30 میلیون بشکه که حدود 8/1 میلیون بشکه در روز است را مهار کنند.

در مرحله دوم تولید خود را با سهم خود در نظام سهمیهبندی اوپک که چندین سال است مغفول مانده هماهنگ کنند تا جا برای نفت ایران در بازار باز شود و قیمتها کاهش بیشتری را تجربه نکنند.

در این میان 5 الی 6 کشور عضو در اوپک ازجمله اندونزی و الجزایر اعلام کردهاند که در این مسیر ایران را همراهی میکنند و برای دستیابی به یک اجماع منطقی در نشستهای بعدی سازمان آمادهاند چراکه پیشنهاد ایران منافع آنها را نیز تأمین میکند اما عربستان و متحدانش از جمله کویت، امارات و قطر تاکنون حاضر به پذیرش این پیشنهاد و اجماع بر سر رعایت سقف تولید و پایبندی به نظام سهمیهبندی نبودهاند چراکه اگر در خصوص این موضوع به توافق جامع با سایر اعضا برسند مجبور خواهند شد تولید خود را کاهش دهند.
افزایش قدرت ایران در اوپک با اجرای برجام
در زمان اوجگیری تحریمهای غرب علیه ایران و کاهش حجم صادرات نفت کشورمان، عربستان با استراتژی خاصی سهمیه عرضه نفت ایران به بازار را از آن خود کرد. در حالی که تولید نفت ایران روندی کاهشی را میپیمود ریاض و متحدانش به ازای کاهش 5/1 میلیون بشکهای نفت خام ایران روزانه بیش از 4 میلیون بشکه نفت خام روانه بازار کردند و حجم تولید نفت اوپک به بیش از 8/31 میلیون بشکه در روز رسید.

اکنون ایران به دنبال پس گرفتن سهم تولیدش است اما این کشورها نمیخواهند دست از تولید بردارند و هر بار به بهانهای از حجم تولید خود دفاع میکنند. در اجلاس پایانی سال 2014 عربستان با تکیه بر این طرز تفکر که در قیمتهای پایین تولید نفت امریکا از منابع شیل متوقف می شود و در نهایت قیمت نفت بهبود مییابد. نتیجه پایانی را به نفع خود تغییر داد و در بیانیه پایانی سقف تولید اوپک بدون تغییر در مرز 30 میلیون بشکه تثبیت شد.

این نتیجه قیمت نفت خام را بشدت نزولی کرد و از بابت آن ضرر چشمگیری به اقتصاد کشورهای تولید کننده نفت عضو در اوپک وارد شد. اما با شکست این استراتژی و نزدیک شدن به زمان لغو تحریمهای نفتی ایران در اجلاس پایانی سال 2015 با مخالفت عربستان و متحدانش موجب شد که هیچ اجماعی در اوپک شکل نگیرد. ریاض به عنوان بزرگترین تولید کننده نفت اوپک با تولید 8/10 میلیون بشکه نفت خام در روز، تمام قدرتش را مدیون نفت و سهم تولید خود میداند و حاضر به کاهش آن نیست. بر این اساس در نشست اخیر اوپک سقف تولید سازمان برای سال 2016 باز ماند و نتیجه نهایی موکول به نشست فوق العاده شد. این اتفاق ناگوار قیمت نفت را بشدت کاهش داد. بر این اساس سیاستهای عربستان بیش از مسائل اقتصادی ثبات بازار نفت و اتحاد اوپک را به چالش کشید. اکنون در حالی که ایران مطابق برنامههای تولید خود به مرور صادرات نفت خود را افزایش میدهد یک نشست
فوق العاده بینتیجه اوپک میتواند شرایط را بدتر از قبل کند و به همین خاطر اعضای این سازمان حاضر به پذیرش ریسک نشست فوق العاده قبل از اطمینان کامل از نتیجه آن نیستند.
در این رابطه مدیرکل امور اوپک و مجامع انرژی وزارت نفت معتقد است که اگرچه ایران در حال بازگشت به سهمیه قبل از تحریم هاست اما باید نشستهای اعضا در اوپک با تأمل بیشتری دنبال شود تا بازار بیش از این متشنج نشود. به گفته مهدی عسلی همواره درصد کاهش قیمت نفت بیش از درصد افزایش بشکههای نفت در بازار است و باید برای جلوگیری از این اتفاق سیاستهای درستی را در پیش گرفت.
او در گفتوگو با «ایران» افزود: ایران از بنیانگذاران اوپک است و سیاست اعلام شده ایران همواره حمایت از این سازمان و تلاش برای اتحاد اعضای اوپک و تقویت توان آن برای استیفای حقوق مردم کشورهای عضو در بازارهای نفت است. با لغو تحریمها طبعاً نفوذ ایران در اوپک افزایش خواهد یافت و با افزایش تولید و صادرات نفت ایران خواهد توانست با همکاری دیگر کشورهای عضو، سیاستهای منطقی حمایت از قیمت های منصفانه را بهطور مؤثرتری پیگیری کند.

عسلی با بیان اینکه ایران از درخواست نشست اضطراری اوپک که توسط ونزوئلا مطرح شده است و اصولاً هر تلاشی که برای ثبات بازارهای نفت است، حمایت می کند تصریح کرد: البته بهشرط آنکه قبل از اعلام جلسه اضطراری رئیس کنفرانس از طریق رایزنی هایی که با کشورهای عضو انجام می دهد از توافق همه کشورها بر سر یک برنامه پیشنهادی مطمئن شده باشد تا خدای نکرده با برگزاری یک جلسه بدون نتیجه تأثیر منفی بیشتری بر بازارها گذاشته نشود. این اظهارات مدیرکل امور اوپک و مجامع انرژی وزارت نفت درحالی بیان میشود که بعید به نظر میرسد عربستان و کشورهای هم پیمان با آن حاضر شوند به آسانی تولید خود را کاهش دهند. از اینرو احتمالاً تا زمانی که این کشورها از مازاد عرضه موجود در بازار و قیمتهای پایین نفت متضرر نشوند و برای کاهش حجم تولید خود به صرافت نیفتند، نشست فوقالعاده اوپک برگزار نخواهد شد.

---

منبع:ایران