فرشته از تهران یا تهرانی که فرشتههایش رنگ آسمان غبارآلود را گرفتهاند

ایران آنلاین /با نگاهی به کل مجموعه میتوان گفت زنجیری که همه داستانها را به لحاظ پیرنگ و دغدغه نویسنده به هم وصل میکند، تصادف، بیماری و مرگ است که گریبان همه داستانها را گرفته و روایتها را به سمت تلخی کشانده است؛ تلخیای که در بعضی داستانها دوز بالایی دارد ولی آنقدر ملموس و باورپذیر است که خواننده را به خواندن داستانهای بعدی تشویق میکند. مژده الفت در «فرشته از تهران» در همه فضاهایی که ساخته، تلاش کرده تنهایی انسان امروز جامعه مدرن را به تصویر بکشد در شهری که غباری سیاه به آسمانش نشسته و نفس همه را تنگ کرده است. واکنش شخصیتها در مقابل تلخی و تنهایی زندگی در دنیای امروز متفاوت است. گاهی شخصیت اصلی بهمنظور به دست آوردن روزنهای برای رسیدن به خوشبختی راضی به مرگ دیگران است (فرشته از تهران، زوج و فرد) گاهی شخصیت از خواسته قلبیاش برای زندگی بخشیدن به دیگران میگذرد (آقا یحیی) در مواردی هم درگیر مرگ دیگرانی است که روزی در زندگیاش بودهاند و حالا جایشان خالی است (شوالیهها، بادبادک، کوه، مرد بالشی و نرگسیها) و گاهی سایه شوم جنگ، زندگی شخصیت را تحتالشعاع قرار داده است (کوچه بنبست و خیلی وقته تموم شده).

نویسنده در بعضی داستانها با استفاده از جریان سیال ذهن شخصیت را به گذشتهاش وصل میکند و با پلهای تداعیای که میزند، عقدهگشایی میکند (این بحث دیگه تمومه، هیاهو، مرد بالشی، بادبادک و... ) و با پرداختی خوب، من خواننده را درگیر روایت مرد یا زن داستان میکند. زنها در مجموعهداستان الفت سهم بیشتری در روایت مصائب و دغدغههایشان دارند. غالب این راویها مردهای زندگیشان را از دست دادهاند: پدر، پسر، همسر یا برادر. روایت زنان شوهر از دست داده، بیشتر است و نکته جالب اینکه هرکدام از راویها در برخورد با این فقدان رویکرد خودش را دارد. در داستان «مرد بالشی» با زنی مواجه هستیم که آدمکی جای شوهرش ساخته و به نظر میآید غصهدار جای خالی اوست اما هر چه با او همراهتر میشویم، پر از شکایت و نارضایتی از زندگی گذشتهاش است. یا در داستان «بادبادک» زن بعد از چهلم شوهرش تصمیم به خرجکردن پولهای آن مرحوم میگیرد. مردی که تمام سالهای زندگی مشترکشان با خست پولهایش را جمع کرده و حالا زن صاحب همه اموال او شده است. در داستان «کوه» و «شوالیهها» هم فقدان همسر دغدغه راوی است ولی نویسنده برای این زنها کارهای متفاوتی را درنظر گرفته است. پرداختن به یک موضوع از زوایای مختلف و ساختن شخصیتهایی با عکسالعملهای متفاوت از نقاط قوت مجموعه است. اندوه از دست دادن فرزند، پدر و برادر هم روایتهایی را به خودشان اختصاص دادهاند که در داستان «خیلی وقته تموم شده» فقدان از دست دادن پسر در جنگ تاثیرگذارتر از بقیه روایتهاست. وقتی پای به تصویرکشیدن رنجی درمیان باشد، دو دیدگاه برای انتخاب راوی وجود دارد. راوی اول شخص که بعضی انتخابش را بهترین گزینه میدانند، چراکه از همان ابتدای داستان راوی خواننده را با خودش همراه میکند و در بیان احساسات و درگیر کردن خواننده موفقتر خواهد بود. گروه دوم به راوی سوم شخص معتقدند و میگویند استفاده از راوی سوم شخص داستان را از لغزیدن به دام سانتیمانتالیسم نجات میدهد. الفت از هر دو راوی استفاده کرده و در انتقال احساس شخصیت و رنج او به خواننده از عهده کار برآمده است. نثر روان، انتخاب فضاهای متفاوت (نسبت به مجموعههای مشابه که غالبا در آپارتمان میگذرد) پرداختن به مساله بیماری، تنهایی و مرگ از زوایای متفاوت، شخصیتپردازیهای خوب (انتخاب زنها و مردهایی در موقعیتهای اجتماعی متفاوت و شغل و حرفههای مختلف با پرداختی باورپذیر) نشان میدهد الفت در مقایسه با مجموعه داستان قبلیاش (گرامافون) خیز بلندی برداشته است، گرچه هنوز در بعضی داستانها کم و کاستیهایی وجود دارد اما مجموعه در کل، کار قابلتوجهی است.

منبع : روزنامه فرهیختگان