روایتی از حکایت نقش در قالی ایرانی

ایران آنلاین /قریب به چهار سال پیش هنگامی که ساخت مستندی با موضوع قالی ایرانی از سوی مدیران وقت شبکه مستند به بنده پیشنهاد شد تصور نمیکردم که برای رسیدن به امروز، چنین راه پر فراز و نشیبی پیش رو باشد. انتخاب موضوع و مکاشفه برای یافتن روایتی کمتر دیده و شنیده شده از این موضوع ما را با چالشهای فراوانی روبهرو کرد. اما در نهایت پرداختن به موضوع سیر تحول بخش مهمی از نقوش قالی اصیل ایرانی ما را به روایت نقش جان رساند. مستند سینمایی «نقش جان» روایتی تأویلی - تفسیری از خاستگاه بخش مهمی از نقوش قالی ایرانی یعنی نقش باغی و نقوش منشعب از آن نظیر درختی، گلدانی، لچک ترنجی، بته، سبزیکار، ماهی و... است. در بررسی سیر تحول این نقشها پس از مروری تاریخی به خاستگاه و ماهیت آنها، دو حوزه مهم قالی ایرانی یعنی کرمان و تبریز محوریت روایی فیلم را به خود اختصاص میدهند. در خاتمه نیز با نگاهی به دو قالی ترکمنی آسمالیق و انسی، نحوه شکلگیری نقش درخت بر این قالی عشیرهای ایرانی مرور میشود. حفظ ارزشهای فرهنگی و هنری یک ملت، در گرو شناخت آحاد جامعه نسبت به ریشه و هویت عناصر تشکیل دهنده مواریث تاریخی آنها است و نسلی که آبشخور سرمایههای ملی خود را به فراموشی بسپرد محکوم به انحطاط و زوال است. تحقیقات این مستند از سال ۱۳۹۱ شروع شد و به مدت ۲ سال و نیم تولید آن به طول انجامید که در طول زمان تولید نیز روند تحقیقات تکمیلی متوقف نشد. هدف ما در این اثر آگاه کردن مخاطبین نسبت به پس زمینه عمیق و دیرپای نقوش اصیل در قالی ایرانی است تا ایرانیان گاهی با نگاه به زیر پایشان گذری و نظری به فرهنگ و ارزشهای دیرپایشان بکنند. بسیاری از این نقشها حاصل هزاران سال فکر، تأمل و اندیشه بودهاند که در زمانهای مختلف دچار تغییرات شده و به دست ما رسیدهاند اما متأسفانه غالب مردم نمیدانند که ریشه این نقشها چگونه در هنرهای دستباف وارد شده است لذا سعی کردیم اشاراتی گذری بر این مسائل داشته باشیم. ما در این اثر تلاش کردهایم در قالب مستندی «پرفورماتیو» و با رعایت اصول ارائه اطلاعات تاریخی و نشانه شناختی، روایتی شبه شاعرانه را دستمایه فیلم قرار دهیم. بنای آن داشتیم که اعتدال میان بخش اطلاعرسانی و فرم را رعایت کنیم تا زمان نسبتاً طولانی فیلم مخاطب را خسته نکند و او را تا پایان فیلم همراه سازد.
فیلم مستند «نقش جان»، دوشنبه 23 فروردین، ساعت 15 در موزه فرش ایران رونمایی و پنجشنبه 26 فروردین، ساعت 20 از شبکه مستند سیما پخش خواهد شد./روزنامه ایران