نیاز به یک استراتژی تازه در سوریه

ایران آنلاین / در عین حال تکیه بر اسد و پوتین برای رسیدن به این مقصود کافی نیست. شاید پیروزی اخیر ارتش سوریه در منطقه پالمیرا رویداد قابل توجهی باشد اما این مسأله اقدامهای برخی مخالفان داخلی اسد را علیه رژیم سوریه تشدید خواهد کرد.
نخستین اقدام مؤثر این است که دولت سوریه سرانجام باید بپذیرد به نیروهای بینالمللی حافظ صلح نیازمند است و از این طریق میتوان از تنشها در سوریه کاست. همسو با آن باید طرفین درگیری را بهسوی توافق روی موارد اولیه همچنین صلح سوق داد. یکی از پایههای سیاست مدرن، شناسایی راههای پایان بخشیدن هرچه سریعتر به مجادلات قدیمی و سیاسی درون کشورها است ولی در عمل باورهای تغییر ناپذیر دولتها از شکلگیری این مهم جلوگیری کرده است.

میتوان برای نمونه بهجنگهای داخلی قبلی رجوع و پیرامون آنها تحقیق و حتی مشکلات پدید آمده برای نیروهای حافظ صلح را بررسی کرد. افراد و محققانی در برخی دانشگاههای اروپا و امریکا هستند که در این خصوص دکترینهای قابل قبولی دارند که برای اوضاع سالهای اخیر سوریه به کار میآیند. شاید بین راه حلهای پیشنهادی آنها تفاوتهایی وجود داشته باشد اما بر پایه هر یک از آنها میتوان گامهایی مؤثر برداشت. از جمله مسائل مهمی که باید مورد توجه قرار گیرند، این نکات هستند.
* جنگهای قومی و عقیدتی بین نیروهای مسلح که در سوریه نیز کم و بیش برقرار بوده، بسختی قابل مهار است.
* صلحها و آتش بسهای کوتاه مدت و سپس از سرگرفته شدن آتش مخاصمتها، کار را در سوریه دشوارتر و غیر قابل کنترل تر کرده است.
* نیروهای حافظ صلح متأسفانه در مراحل و زمانهایی به مناطق بحران زده گسیل میشوند که کار از کار گذشته و بازگشت به نقطه اولیه نزدیک به غیر ممکن شده است.
* نیروهای سازمان ملل برای نتیجه گرفتن در چنین فضاهای ناآرامی به سلاحهای متنوع نیاز دارند. آنها حتی پس از برقراری یک آتشبس موقت نیز ادوات حفظ آن را میخواهند ولی سوابق تاریخی میگویند این نیروها معمولاً بدون این وسایل و ضمانتها و فقط بطور احساسی به مناطق بحرانی فرستاده شدهاند.
شاید سربازان و نیروهای مسلح بیشتر به لحاظ ظاهری و بصری تاکتیک خوبی برای مهار درگیریها باشند اما آگاهی نسبت به فرهنگ محل تنازعات مهمتر است. آگاهیای که معمولاً نزد افراد گسیل شده رؤیت نشده است.
جمعبندی موارد فوق میگویند یک لشکر حداقل 30 هزار نفره مسلح ولی دانا برای حاکم کردن نسبی آرامش بر سوریه به کار میآید ولی این فقط یک گمانهزنی روی تخته سیاه و براساس دادههای علمی و واپسین اطلاعات موجود است. در همه حال اعزام چنین نیروهایی به سوریه حتی با درصد احتمال موفقیت اندک بهتر از گسیل نکردن آنها است. تمامی طرفین درگیری در سوریه میگویند از اتمام برخوردها در این کشور استقبال میکنند اما اعمالشان در تضاد با این گفتهها است.
شاید برخی خواهان ایجاد نظام فدرالی در سوریه باشند و تصور کنند اگر نیروهای خودمختار اداره مناطق را در دست بگیرند، مسائل حل میشود؛ ولی این امر به معنای پایهگذاری آرامش بیشتر نیست. زیرا نظام فدرالی هم میتواند منجر به درگیریهایی شود.
با این حال هر نظامی که در سوریه شکل بگیرد، بینیاز از نیروهای حافظ صلح نخواهد بود. این نیروها میتوانند روی مناطقی تمرکز کنند که هنوز داعش در آنها آشوبسازی میکند. این تصور که حتی پس از آرامش نسبی در سوریه داعش به کلی محو میشود، تفکر سادهانگارانهای است ولی با تمهیدات فوق شرایط بهتر از چیزی خواهد شد که حالا هست.
قدر مسلم اینکه با توجه به مذاکراتی که پیش رو است، غرب و بویژه امریکا بعد از تمام سیاستهای شکست خورده سالهای اخیرشان برای به اصطلاح برقراری صلح در سوریه و آرامش در منطقه، نیاز به تغییر اساسی استراتژی خود و تعیین مواضعی تازه دارند بخصوص که این سیاستها فقط بر حجم درگیریها و شمار قربانیان افزوده و وقوف نداشتن غربیها را در این زمینه بیشتر جلوهگر شده است./ایران