آسیب شناسی یارانههای نقدی

میتوانستیم 2 میلیون شغل ایجاد کنیم و تا حدود زیادی وضعیت بیکاری در کشور را سر و سامان دهیم. این مسأله از آن جهت اهمیت دارد که بیکاری یکی از مهم ترین شاخصههای ناکارآمدی اقتصاد و بخشهای تولیدی و صنعتی کشور است. از این دست موارد زیاد است و میتوان بدیلهای زیادی برای پرداخت یارانه نقدی ذکر کرد که کلیت اقتصاد کشور را به نحو مطلوبی تحت تأثیر قرار داده و در مسیر درست و مناسب رهنمون میکرد. رونق فضای صنعتی و کارخانه ها، عدم ایجاد رقمهای نجومی تورم، هدایت نقدینگی به سمت تولید، پرداخت بدهیهای سنگین دولت، توجه به مصارف بهداشتی و درمانی، ساخت و ساز در زیربناهای اساسی کشور و... در زمره مواردی از این دست است که میتوان به وفور در مورد آنها صحبت کرد. یا میتوان به این نکته اشاره کرد که دقیقاً یارانه نقدی پرداخت شده به مردم چه مقدار تأثیر مستقیم و مناسب در بهبود وضعیت اقتصادی خانوارها داشته است. چه مقدار از این یارانههای پرداختی به اقشار فرودست جامعه رسیده است و آیا از این مبالغ برای مصارف صحیح استفاده شده است؟ میتوان به این نکته اشاره کرد که چه مقدار از یارانه مذکور و درآمدهای اختصاصی ناشی از آزادسازی قیمتها به بخش تولید اختصاص یافت؟ آیا دولت سابق برای رونق اقتصادی و مطابق قانون تصویبی مجلس هیچ رقمی از این مبالغ را در اختیار تولید و صنعت کشور قرار داد؟ جواب این سؤالات بدیهی است. انحراف دولت از پرداخت یارانهها و طرح هدفمندسازی یارانهها از یک سو و بدیلهای صحیح مصرف هم از سوی دیگر مسائلی هستند که در این مسیر میبایست مورد توجه قرار گیرند. اشکال کار هم به هر دو سوی این مسأله بر میگردد.

البته به صورت مطلق نمیتوان به این موضوع پرداخت. وقتی ما از همه منابع به نحو احسن استفاده نکنیم، همیشه در خصوص تخصیصهای ریالی و پولی کشور برای سیاستهای مختلف دچار تردید میشویم. اگر در تصمیمات اقتصادی عاقلانه عمل کنیم، نیازی به برآورد همیشگی آسیبها و نقاط ضعف نیست و این آسیبها به کمترین حد خود خواهد رسید. از سوی دیگر حجم عظیم فسادها و ناکارآمدیهای موجود در دولت گذشته به نحوی است که ما را در زمینه اظهار نظر در خصوص بدیل پرداخت یارانههای نقدی به تردید وا میدارد. معلوم نیست که اگر این مقدار یارانه به صورت مستقیم به مردم پرداخت نمیکردیم، صرف چه امور و مصارفی میشد. تدبیر درستی در هزینه کرد این مبلغ کلان قطعاً نمیتوان در دولت قبل مشاهده کرد و به همین جهت از این جنبه هم باید کلیت موضوع را مشاهده کرد. نمونههای زیادی از درآمدهای کلان دولت سابق و هزینه کردهای غلط و غیر اصولی وجود دارد که بارها هم از سوی نهادهای نظارتی مورد پیگیری قرار گرفته است و هم موارد عینی آن در رسانهها و افکار عمومی مطرح شده است./ایران