حذف سینمای جهان از اکران داخلی، سیاستی شکست خورده است

ایران آنلاین /حسامالدین آشنا در ابتدای سخنان خود در این همایش گفت: شاید تا چند دهه قبل در ایران توجه به ابعاد غیرهنری سینما جدی گرفته نمیشد. اما امروزه تأیید وجوه هویتی، سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و... سینما به زحمت و تلاش زیادی نیاز ندارد. در واقع به موازاتی که تکنیک و تحول تکنیکی خود را بر ساختار و فرم فیلمها تحمیل کرده است، محتوا نیز تحت تأثیر تنوع گفتمانی، تحول، تنوع و تکثر پیدا کرده و نتیجه، سینمایی است که مرزهای سنتی از قبیل زبان، جغرافیا و... را در نوردیده است.
آشنا افزود: بخش دیگری از زمانمندی اهمیت سینما با ارجاع به شرایط و مقطع خاصی که کشور در دوره پساتحریم با آن روبهروست قابل درک است. از نظر من برجام بیش از آنکه عنوان یک مقطع زمانی باشد عنوان یک الگوی حل مسأله است؛ به این معنی که در مشکلات بغرنج و مزمن، باید در مدت زمان معینی و با ارجاع به شرایط واقعی و نه توهمی و از طریق تشریک مساعی طرفهای درگیر چارهجویی شود. ابتکار طرح مسأله اکران فیلم خارجی در چنین شرایطی میتواند با نگاه به این الگوی حل مسأله صورت گیرد. در عین حال فضای مساعد بینالمللی فراهم شده پس از توافق هستهای برای همکاریهای منطقهای و جهانی، فرصتی برای استفاده از اهرم تعاملات و بازار بینالمللی برای رونق صنعت سینما در کشور محسوب میشود. بنابراین میتوان گفت شرایط موجود از هر حیث برای تأمل در مسائل مرتبط با تعاملات بینالمللی در حوزه تولید و پخش فیلم مناسب است.
آشنا گفت: نتایج واقعی سیاست محدودسازی شدید اکران فیلمهای خارجی چه بوده است؟ آیا واقعاً مردم در طول 38 سال گذشته فیلم خارجی ندیدهاند؟ پاسخ منفی است. اولاً تلویزیون تنها پخش کننده رسمی و انحصاری فیلمهای سینمایی خارجی بوده است. پس، فیلمهای سینمایی خارجی اکران نشدهاند نه اینکه نمایش داده نشدهاند. او گفت: بنابراین سیاست رسمی، نمایش انحصاری بوده است نه نمایش ندادن فیلم خارجی. مشکل پرده عریض بوده است نه صفحه کوچک. مشکل بخش خصوصی و رقابتی بوده است نه بخش دولتی و انحصاری.
او گفت: تصور کنید مردم ایران به سیاستهای ما در زمینه نمایش ندادن فیلم خارجی کاملاً پایبند بودند. به این ترتیب میلیونها ایرانی از دیدن هزاران اثر سینمایی برجسته محروم مانده بودند؛ آنها تصوری از جهان بیرون نداشتند و جهان شان به آنچه تلویزیون پخش میکرد منحصر میشد. به این ترتیب مردم از تأمل در شاهکارهای سینما و تأمل در دستاوردهای فرهنگی و هنری ملل مختلف محروم میماندند.
مشاور فرهنگی رئیس جمهوری گفت: سیاست انزوا به عنوان یک راهبرد فرهنگی، دو سویه داشته است. این سیاست از یک سو مانع حضور سینمای ایران در جهان شده و از سوی دیگر تلاش کرده مانع از حضور سینمای جهان در ایران شود. این سیاست در ممانعت از رشد سینمای غیرجشنوارهای ایران در جهان کاملاً موفق بوده است و در ممانعت از حضور سینمای جهان در زیست جهان ایرانی کاملاً شکست خورده است. همه مسأله این است که گروهی نخواستند ایرانیان، دنیای بیرون را از زاویهای متفاوت از زاویه نگاه ایشان ببینند، اما موفق نشدند.

این سیاست در قبال کتاب، مجله، ادبیات و سایر محصولات فرهنگی نیز اعمال شده است لیکن هرگز مردم را از دسترسی به بخشهای زیادی از تولید فرهنگی خارجی بازنداشته است. وی افزود: این ناکامی به رشد نکردن سینمای ایران در جهان، حضور غیرشفاف سینمای جهان در ایران، شکلگیری اقتصاد غیررسمی فیلم، شکلگیری ذائقه و عادات فرهنگی نامناسب در مردم از جمله عادت کردن به دیدن فیلم غیرمجاز، و در دسترس قرار گرفتن سخیف ترین بخش سینمای خارجی در ایران منتهی شد. مشاور فرهنگی رئیس جمهوری در بخش دیگری از سخنانش افزود: آزادسازی نمایش فیلم خارجی در کشور باید مدیریت شده باشد. او ادامه داد: آزادسازی مدیریت شده نمایش و اکران فیلمهای خارجی، مستلزم نظارت فعال بر کیفیت فرهنگی فیلمهای خارجی نیز هست. نهادی که میخواهد چنین نظارتی را اعمال کند باید ماهیت فرهنگی، و دغدغههای نظارتی آن فراتر از معیارهای دولتی باشد و مستقل از گروههای ذینفع و دولت در عرصه سینما باشد. شکل دادن به این نهاد تنظیم گر یا رگولاتوری، احتمالاً مهم ترین چالش سیاستگذاری و اجرا در عرصه نمایش و اکران فیلم خارجی است.
آشنا گفت: این نهاد ملی باید با تصویب مجلس ولی مستقل از دولت و بخش تجاری، ولی معتبر و دارای سرمایه اجتماعی تشکیل شود تا بتواند با بیطرفی مجری یک سیاست فرهنگی متوازن و متناسب با شرایط بینالمللی جهان امروز باشد. این نهاد ملی و مدنی میتواند بر اساس مشارکت منتقدان و محققان سینمایی، متخصصان رسانهها و ارتباطات، انجمنهای علمی حوزه ارتباطات، سینما، روانشناسی، جامعه شناسی، علوم تربیتی، دینی و اقتصادی، نمایندگان دولت، قوه قضائیه و مجلس، و بخش خصوصی سینما تشکیل شود. چنین ترکیبی میتواند جایگزینی برای شورای عالی سینمایی سیاست زدهای باشد که متأسفانه از ابتدا مرده متولد شد./روزنامه ایران