تصفیه حسابهای داخلی برای حفظ بازارهای نفتی

ایران آنلاین /هم زمانی این تغییرات با تلاشهای آل سعود برای قبضه بازارهای نفتی در رقابت با جمهوری اسلامی ایران، تحلیلگران را به تأمل در سیاستهای جدید نفتی عربستان واداشته است. در همین خصوص در گفتوگو با دکتر جلال میرزایی انگیزهها و اهداف ملک سلمان را از تغییرات جدید کابینهای مورد بحث قرار دادهایم.
از دیدگاه شما تغییرات جدید حکومتی در عربستان در ادامه تلاشهای قبلی این رژیم جهت تصفیه عناصر غیرخودی است؟
تجربه زمامداری هیأت حاکمه جدید عربستان در طول یک و نیم سال گذشته نشان داده، دولتمردان جدید عربستان رویکرد کاملاً متفاوت از پیشینیان خود در رابطه با سیاستهای داخلی و خارجی برگزیدهاند. عربستان به طور سنتی رویه کاملاً محافظه کارانه دارد و معمولاً از انجام تغییرات بنیادی و ساختار شکن اجتناب میورزد. این در حالی است که ملک سلمان و ولیعهد جوان او محمد بن سلمان، در رویهای کاملاً مخالف، افراد ریشه دار در سیستم سیاسی عربستان را برکنار و از چهرههای جدید در مدیریت سیاسی عربستان استفاده کردند. از مهمترین این تغییرات، عزل سعود الفیصل بود که پس از 40 سال صدارت در دستگاه وزارت خارجه از سوی حاکمان جدید عربستان کنار گذاشته شد. امروز این موج تغییر دامن علی النعیمی وزیر نفت فنی و قدرتمند عربستان را پس از 20 سال وزارت گرفت. از اینرو این تغییرات نشانگر تلاش دستگاه حاکمه عربستان برای ایجاد کابینهای هم نظر و موافق خود است.
با توجه به شکست عربستان در کنترل بازارهای نفتی و به حاشیه راندن ایران، میتوان گفت حذف نعیمی نشانه نارضایتی پادشاه عربستان از عملکرد وی است؟
سعودیها همواره تلاش دارند از نفت به عنوان سلاحی برای پیشبرد سیاستها و خواستههای منطقهای خود استفاده کنند و رقبای خود را در موضع ضعیفتر قرار دهند. با این حال ایران پس از برجام توانست بتدریج بازارهای از دست رفته خود را بازیابد و جایگاه خود را در میان کشورهای بزرگ صادرکننده نفت احیا کند. بنا به گزارشها در حال حاضر ایران روزانه بیش از 700 هزار بشکه نفت به کشورهای اروپایی صادر میکند و صادراتش به دیگر کشورهای منطقه و از جمله جنوب شرق آسیا در حال افزایش است. این اتفاق در حالی صورت گرفت که سعودیها انتظار داشتند با افزایش عرضه نفت مانع ورود دوباره ایران به بازارهای نفتی شوند. در همین ارتباط طبیعی است علی النعیمی، وزیر نفت در مظان اصلی اتهام از سوی پادشاهی عربستان قرار گیرد که با سوء مدیریت و بیتدبیری نتوانسته جلوی رشد صادرات ایران را بگیرد. از همین رو انتظار میرود، با توجه به آسیبهای اقتصادی عربستان و کسری عظیم بودجه آن، سیاست فروش بیشتر نفت را ادامه دهد و حتی برای حفظ بازارهای خود ناچار به اعطای امتیازاتی به مشتریان نفتی خود شود.
آیا خانه تکانیهای گسترده در سیستم حاکمیتی عربستان نشانهای از تلاش حاکمیت این کشور برای منحرف کردن افکار عمومی از برخی ناکامیهای داخلی و خارجی آن نیست؟
بحران مشروعیت در عربستان مسألهای ریشه دار و جدی است و اعتبار سیاسی این کشور روز به روز در حال نزول است. با این حال به نظر میرسد در خصوص برکناری النعیمی مسأله بیشتر جنبه فنی و کارکردی دارد و اینکه وزیر نفت طبق انتظار پادشاه عربستان در قبضه بازارهای نفتی جهان عمل نکرده است. مسأله دیگری که دراین خصوص دخیل است رقابتهای درونی خاندان سعودی است. معمولاً در رژیمهای استبدادی که از سوی خاندان مشخص اداره میشود، وقوع تغییرات غیر منتظره و خارج از قاعده است./ایران