جای خالی همنشینی و مذاکره احزاب

ایران آنلاین / اما از سال گذشته دو جریان اصلی سیاست کشور به دعوت رئیسجمهوری دور یک سفره مینشینند، همنشینیهایی که خالی از حاشیه هم نبود؛ چنانکه سال پیش هنگامی که غلامحسین کرباسچی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی از ضرورت «گفتوگوی ملی» سخن گفت و به موضوعات باقیمانده از انتخابات سال 88 اشاره کرد، معدودی از اصولگرایان حاضر در جلسه به نشانه اعتراض به سخنان او میهمانی رئیسجمهوری را ترک کردند.

امسال نیز میهمانی افطار رئیسجمهوری با فعالان سیاسی خالی از حاشیه نبود، چرا که اظهارنظر یکی از اعضای بنیاد باران درخصوص رئیس دولت اصلاحات با واکنش موافق و مخالف شماری از حضار روبهرو شد. شاید از همین رو بود که حسن روحانی حضور توأمان اصلاحطلبان، اصولگرایان و البته اعتدالگرایان را غنیمت شمرد و به دستجات سیاسی و احزاب پیشنهاد کرد: «ماهانه نشستی را برگزار کنند و در آن به بررسی و ارائه راهکار درباره مسائل و معضلات اصلی کشور بپردازند که همگان روی آن اشتراک نظر دارند.»

گفتوگو و همنشینی نمایندگان احزاب و تشکلهای سیاسی، یکی از سیاستهای وزارت کشور دولت روحانی از ابتدای فعالیت بود. بعد از انتخاب حسن روحانی به عنوان رئیسجمهوری، او به عبدالرضا رحمانیفضلی وزیر کشور مأموریت داد با باز کردن درهای مراوده و گفتوگو میان دولت و احزاب ، فراهم کردن بستری برای فعالیت فرادای تشکلها همچنین تعاملشان با یکدیگر، به وعده انتخاباتی «خروج از فضای امنیتی به سمت فضای سیاسی» و «حمایت از فعالیت احزاب و گسترش فرهنگ تحزب» جامه عمل بپوشاند.

در همین خصوص بود که وزارت کشور درهای ساختمان آجری و بلند میدان فاطمی را به روی نمایندگان احزاب گشود. احزابی که در هشت سال زمامداری دولت سابق یا فعالیتشان را به مرور تعطیل کرده بودند و تنها حیات نباتی داشتند، یا فعالیتشان به چارچوب دفاتر حزبی مختصر شده بود. علاوه بر این حساسیتها به روی برخی احزاب شناسنامهدار به میزانی بود که حضور برخی فعالان سیاسی در اولین نشست مشترک وزارت کشور و دبیران کل احزاب از جمله رسول منتجبنیا، قائممقام حزب اعتماد ملی و کرباسچی دبیرکل حزب کارگزاران سازندگی با تعجب و شگفتی رسانهها روبهرو شد.
ادامه سلسله نشستهای مسئولان ارشد وزارت کشور با تحزب و شنیدن دغدغهها و مطالبات آنان، دیدارهای رئیسجمهوری با فعالان سیاسی، دعوت از نمایندگان احزاب در تدوین لوایح مربوط به فعالیتهای حزبی و آییننامههای انتخاباتی و از همه مهمتر حمایت و مدد دولت به بازگشایی «خانه احزاب» مجموعه اقدامات مجموعه حسن روحانی برای صیانت از حقوق مساوی و برابر گروههای سیاسی در سه سال نخست بود.

تداوم این سیاستها در انتخابات مجلس شورای اسلامی، ائتلاف خودخواسته گروههای مختلف سیاسی با یکدیگر و همنشینی یکساله احزاب در «خانه احزاب» جدید شرایطی را فراهم آورد که مجموعه دولت و در رأس آن حسن روحانی معتقد باشد میتوان تعاملها را گسترش و تعمیق بخشید. چه دبیران کل احزاب و فعالان سیاسی در مراسم رسمی مانند ملاقات با مسئولان و محافل نیمهرسمی چون عزا و عروسی و... یکدیگر را ملاقات کرده و گپ و گفت میکنند، اما «گفتوگو» به معنای مصطلح و امروزی آن تنها در قالب دیدارهایی با اهداف مشخص، میسر است. دیدار و گفتوگوهایی که البته بیسابقه هم نیست؛ چنانکه علیاکبر ناطقنوری، رئیسمجلس پنجم و وزیر کشور پیشین ماهی یک بار همدورهایهای خود در دوران وزارت کشور- اعم از وزیران و استانداران- را دور هم جمع میکند تا هم تجدید دیدار شود و هم همکاران سابق به گپ و گعده بنشینند.
اما و اگرهای «گفتوگو»
سخنان اخیر روحانی با واکنش شماری از فعالان سیاسی و رسانهها همراه شد که در اثنای سخنان خود پیشنهاداتی برای عملی شدن ایده رئیسجمهوری مطرح کردند. غلامحسین کرباسچی که خود ماه رمضان سال گذشته پیشنهاد «گفتوگوی ملی» را عنوان کرده بود، در همین راستا به خبرآنلاین گفت: مذاکره ملی و دور هم جمع شدن گروههای سیاسی برای بررسی موضوعات، جایگاهش کمارزشتر از مذاکرات هستهای نیست.

دبیرکل حزب کارگزاران اسلامی افزود: همنشینی گروههای مختلف سیاسی، اتفاقی است که متأسفانه آنگونه که باید و شاید به ضرورتش توجه نشده است و طرح این موضوع از سوی دولت را باید به فال نیک گرفت. کرباسچی افزود: دولت باید در یک سال باقیمانده به انتخابات 96، همتش را برای به نتیجه رسیدن این خواسته بگذارد. در واقع با حضور نمایندهای از جانب رئیسجمهوری یا حتی خود رئیسجمهوری به عنوان محور اصلی چنین همنشینیها میتوان به پیگیری جدی این پیشنهاد امید داشت.

روزنامه اعتماد نیز به نقل از حمیدرضا جلاییپور، جامعهشناس و فعال سیاسی اصلاحطلب، علیاکبر ناطقنوری یا اسحاق جهانگیری را از چهرههای وجیه برای پیگیری این گفتوگوها معرفی کرد. این روزنامه همچنین به نقل از امیر محبیان فعال سیاسی اصولگرا پیشنهاد داد: «کارگروهی از نمایندههای دولت و در عین حال برخی چهرههای صاحب اندیشه در گروههای مختلف سیاسی گرد هم بیایند و یک طرح اولیه را به صورت ضربالاجل تهیه کنند تا جریانات سیاسی بدانند که در درون خود به چه مسألهای بپردازند.» اسدالله بادامچیان، قائممقام دبیرکل حزب مؤتلفه اسلامی اما عملیاتی شدن توصیه رئیسجمهوری را ناممکن توصیف کرد. وی روز گذشته به خبرآنلاین گفت: احزاب کشورمان در مسائل کلان یکی هستند و همه متفقالقول قانون اساسی و نظام را قبول دارند، اما در اینکه بخواهیم در مسائل غیرکلان آنها را دور یک میز جمع کنیم، امکان ندارد.

او افزود: اگر احزاب میتوانستند در مسائل جزئی با هم به اشتراک نظر برسند که باید همه یک حزب را تشکیل میدادند. با توجه به اینکه خط فکر و نگاه هر جریان سیاسی متفاوت است، نمیتوان توقع برگزاری نشست ماهانه و با نظرهای مشترک هر جریان را داشت. بادامچیان دور یک میز نشستن احزاب را «توصیه به خیر» دانست و افزود: اینکه از افراد بخواهیم برای حل مشکلات، افکارشان را روی هم بریزند و چند بار درماه جلسه بگذارند، توصیه به خیر است اما باید واقعبین هم بود. این دورهمی تنها در مورد مسائل کلان کشور امکان اجرایی شدن دارد و در مسائل دیگر با توجه به بینشهای گوناگون، رسیدن به این خواسته دور از دسترس است.
استقبال رئیس «خانه احزاب» از پیشنهاد رئیسجمهوری
اما حسن غفوریفرد، عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی و رئیس «خانه احزاب» نظر دیگری دارد. او در گفتوگو با «ایران» فلسفه وجودی «خانه احزاب» را گفتوگو و تعامل میان تشکلهای سیاسی دانست و تأکید کرد: بنای تأسیس این نهاد از ابتدا ، فراهم شدن مکانی برای گفتوگو میان سلیقههای مختلف بود؛ قرار است در دوره جدید فعالیت «خانه احزاب» هم روند گذشته یعنی گفتوگو میان افراد و سلیقههای مختلف ادامه پیدا کند. این گفتوگوها در برنامه «خانه احزاب» قرار دارد و برای نمونه 24 تیرماه بعد از اتمام ماه مبارک رمضان از همه احزاب برای حضور در یک جلسه دعوت خواهیم کرد.
غفوریفرد با اشاره به تلاشهای دولت بویژه وزیر کشور و معاونانش برای احیای «خانه احزاب» از این مجموعه خواست در ادامه مسیر نیز همراه این نهاد صنفی باشند؛ چرا که به گفته وی با وجود در اختیار نهادن ساختمانی برای «خانه احزاب»، این محل فاقد امکانات اولیه اداری نظیر میز و صندلی است که عملاً استفاده از این ساختمان را دشوار کرده است. رئیس خانه احزاب از نامهنگاری با وزارت کشور برای تأمین تجهیزات ابتدایی «خانه احزاب» خبر داد و گفت: یکی از برنامههای ما در «خانه احزاب» برگزاری نشستهای فصلی است که اگر وزارت کشور همانند گذشته مساعدت کند، میتواند به جلسات ماهانه بدل شده و پیشنهاد رئیسجمهوری عملی شود. «خانه احزاب» آمادگی پیشگام شدن در این عرصه را دارد؛ البته مشروط بر اینکه امکانات حداقلی در اختیار داشته باشد. وی ادامه داد: ما کشور بزرگی داریم که در منطقه به صورت قدرت مطرح است؛ ما در 100 سال اخیر این موقعیت را نداشتیم اما امروز حضور ما نه تنها در منطقه تأثیرگذار است بلکه میبینیم بحث اصلی انتخابات امریکا هم ایران است. براین اساس ما نسبت به گذشته در مرحله حساستری قرار داریم. در چنین شرایطی لازم است که در داخل کشور سلیقههای مختلف را به رسمیت بشناسیم، بدانیم که اصلاحطلب، اصولگرا، مستقل و معتدل هستند. بدانیم که ما اختلاف عقیده نداریم، اختلاف سلیقه داریم و نباید به همدیگر تهمت بزنیم. وقتی توانستیم با امریکا که دشمن اصلی ماست به نتیجه برسیم چرا با هم به نتیجه نرسیم؟ وی با بیان اینکه «فکر نمیکنم کسی از اصولگرایان مخالف مذاکره باشد و اکثریت قریب به اتفاق افراد اصولگرا هم موافق وحدت هستند»، افزود: در جریان انتخابات اخیر، رهبر معظم انقلاب اسلامی فرمودند حتی کسانی که نظام را قبول ندارند در انتخابات شرکت کنند؛ وقتی ایشان با دیدی باز همه را دعوت میکنند، ما چرا با همدیگر گفتوگو نکنیم؟

رسول منتجب نیا / قائم مقام حزب اعتماد ملی

ضرورت تعامل: در کشورهایی که نظام انتخاباتی حزبی است، احزاب بزرگ و قدرتمندی هستند که برای در اختیار گرفتن نهادهای اصلی چون دولت یا پارلمان، به صورت جدی با یکدیگر رقابت میکنند. اما با وجود تمام کش و قوسهای انتخاباتی، احزاب حاضر در عرصه اصل «منافع ملی» را همواره مدنظر قرار داده و درباره آن اتفاق نظر دارند. از این رو ما در کشورهایی چون ایالت متحده امریکا، کشورهای اروپایی و حتی کشور همسایه ترکیه چنین توافق و اجماعی را بر سر منافع ملیشان میبینیم.

دلیلش هم این است که همه احزاب، نظام کشورشان را قبول دارند و مدعی هستند میخواهند به کشورشان خدمت کنند. البته تفاوت و اختلاف سلیقه در نحوه اداره کشورشان را نیز پذیرفتهاند اما متأسفانه گاهی در کشور ما رقابتهای انتخاباتی به عداوت و صفبندیهای خصمانه بدل میشود. به گونهای که برخی میپندارند داشتن یک سلیقه سیاسی، به معنای نفی سلیقههای دیگر است و بر همین اساس میکوشند از راه تبلیغ یا روشهای غیرمسالمتجویانه، گروهی را که با آنها اختلاف دیدگاه دارند حذف یا مطیع خود کنند. برخوردهایی که بیش از هر چیز ناشی از عدم بلوغ سیاسی است. چنین دیدگاههایی رقابت را به معنای دشمنی و چنگ انداختن به صورت طرف مقابل میدانند که یادآور این بیت مولاناست که «جان گرگان و سگان از هم جداست/ متحد جانهای مردان خداست»
ناگفته پیداست ما چارهای نداریم غیر از اینکه فعالیت سیاسی داشته باشیم و نشانه بلوغ و پختگی در فعالیت سیاسی، «تضارب آرا و افکار» و «رفاقت در عین رقابت» است نه تحمیل دیدگاه خود و به انزوا کشاندن طرف مقابل. میتوان همانند کشورهای دیگر روی اشتراکاتی که میان سلیقههای مختلف سیاسی وجود دارد، گفتوگو کرد؛ چرا که بالاخره یک اشتراکاتی وجود دارد و اینگونه نیست که دو نفر یا دو طیف از همه جهات با هم اختلاف نظر داشته باشند. بر این اساس پیشنهاد حسن روحانی در جمع فعالان سیاسی مبنی بر اینکه «نمایندگان احزاب ماهانه نشستی را برگزار کنند و در آن به بررسی و ارائه راهکار درباره مسائل و معضلات اصلی کشور بپردازند که همگان روی آن اشتراک نظر دارند» را ناصحانه و درخور تأمل ارزیابی کرده و امیدوارم متولیان امر از جمله خود دولت، مقدمات چنین جلساتی را فراهم کند. در دولت اصلاحات، وزارت کشور پیشگام شد و جلسات متعددی میان احزاب برگزار کرد. یکی از خروجیهای ماندگار این نشستها تهیه و امضای منشور وفاق بود. امروز نیز شایسته است کسانی که امکانات در اختیار دارند پیشگام شده و نگذارند رقابتهای انتخاباتی به اختلاف تبدیل شود.به اعتقاد بنده یکی از گزینههای مناسب خود رئیسجمهوری است که با توجه به ظرفیتهای شخصیتی و فکری میتواند این مهم را محقق کند.