کنکاش در فاجعه تاریخ

ایران آنلاین /نویسندگانی چون: روبر پنژه، ساموئل بکت، آلن رب گری یه و ناتالی ساروت از همکاران این بنگاه معتبر نشر فرانسه بودند. این دسته از نویسندگان، به تعبیر پی یر برونل منتقد ادبی، بساط حکومت اگزیستانسیالیستها را در نزدیکی صومعه سن ژرمن دپره برچیدند و راه و روشی نو را در ادبیات معاصر فرانسه تثبیت کردند که بعدها با عنوان (رمان نو) شناخته شد. نویسندگان رمان نو هیچ کدام از ایسمها و مکاتب فکری و فرهنگی فرانسه را نپذیرفتند و با هیچ یک از اسلاف ادبی خود نزدیکی و همفکری نداشتند. کلود سیمون با چاپ نخستین رمان خود با عنوان طولانی (باد کوششی برای بازسازی زینت محراب باروک) در سال 1957 عملاً وارد این نحله ادبی شد. در عکسهای فراوانی که از این نویسندگان برجا مانده کلود سیمون همواره در کنار میشل بوتورو ناتالی ساروت دیده میشود. اما مطلبی که کلود سیمون همواره بر آن پافشاری میکند این است که او درتمامی دوران نویسندگیاش همواره قصد داشته است استقلال فکری خود را حفظ کند و بر وحدت آثارش تکیه ورزد. این وحدت و درونمایه مشترک در گام اول بر اثر علایق شخصی و تکرار این علایق از کتابی به کتاب دیگر در آثار این نویسنده پدید آمده است. جنگ داخلی اسپانیا در (کتاب قصر)، جنگ دوم جهانی که کلود سیمون بهعنوان سرباز سواره نظام در آن شرکت کرد در (جاده فلاندر) و جستوجو در گذشته خانوادگی در (کارت پستالها در داستان) و... تفکیک این درونمایههای مشترک در آثار کلود سیمون از آن جا دشوار است که داستان یک کتاب به نحوی در کتاب دیگر ادامه مییابد. برای مثال رمان جاده فلاندر به لحاظ موضوع و محتوای داستانی دقیقاً ادامه رمان (علف) به شمار میآید و نویسنده بسیار مشتاق است این موضوعات را به هم ربط دهد. این امر در کتاب (منظومه دهقانی) که کاملترین و مهمترین رمان کلود سیمون است، صدق میکند. در این کتاب نویسنده سه عنصر روایی را با دقتی کم نظیر به هم میآمیزد: داستان سرباز سواره نظام در جنگ دوم جهانی، سربازی در جنگ داخلی اسپانیا و ژنرالی در دوران انقلاب کبیر فرانسه. آن چه کلود سیمون از آن لذت میبرد و میخواهد به خواننده منتقل کند، گذار و لغزش آهستهای است که این داستانها را به هم متصل و مربوط میکند. در رمان منظومه دهقانی، نامههای ژنرال آهنگ خاصی به روایت داستان میبخشد.

خصوصاً نامههایی که او به (باتی) مدیر وفادار املاکش مینویسد و از راه دور به او دستوراتی درباره نگهداری احشام و درو محصولات میدهد. عنوان کتاب منظومه دهقانی نیز به همین مناسبت انتخاب شده است. ناگفته پیداست که سیمون با اشارت آشکار و نهان به بسیاری از شخصیتهای تاریخی در این کتاب قصد داشته تا یک عامل بینامتنی را به رمانش بیفزاید. این نویسنده با توسل به شیوهای بسیار غامض و دشوار با خود شرط کرده بود تا رمانهایش را بدون رعایت نظم زمانی خاص و بدون کاربرد قواعد نقطهگذاری روایت کند. نکتهای که منتقدان ادبی درباره کلود سیمون بر آن هم نظرند، تأثیرپذیری او از مارسل پروست، خصوصاً کتاب (در جستوجوی زمان از دست رفته) است. به طور مشخص روش مارسل پروست در خودداری از نقطهگذاری در شاهکار سترگ خود، تأثیر زیادی بر سبک نگارش کلود سیمون گذاشته است. از سوی دیگر نوشتههای کلود سیمون را شاید بتوان کنکاش دوبارهای در فاجعه تاریخ دانست. او در رمانهایش و خصوصاً در رمان (زراعیات) تاریخ و رمان تاریخی رابه فضای تازه زمانی و روایی تبدیل میکند. به تعبیر پیر برونل، آثار کلود سیمون کاووشی در ژرفنای نوشتار است او در تمامی رمانهای دشوار خود سعی دارد از تمامی پتانسیل نثر فرانسوی استفاده کند.و کلام آخر اینکه کلود سیمون در میان نویسندگان نحله رمان نو، تنها نویسندهای است که در سال 1985 برنده جایزه نوبل ادبیات شد. این جایزه در واقع بزرگداشتی از رمان نو و سپاس از نویسنده بزرگی است که دشمن جنجالهای تبلیغاتی و همواره در پی کشف حقیقت، از میان دروغهای بیشمار تاریخ بوده است./روزنامه ایران