مردم با کتاب قهر نیستند این هم سندش

ایران آنلاین /خبر، کوتاه، مهم و در عین حال تأملبرانگیز بود: «در طول 18 روز از آغازِ طرح «تابستانه کتاب»، مردم 3 میلیارد و 840 میلیون تومان کتاب از کتابفروشیهای تهران و سراسر کشور خریدهاند.»در نگاه اول این آمار کمی عجیب و حتی تا حدی غیرواقعی به نظر میرسد اما وقتی عدد و رقمهای رسمی منتشر میشود، آن هم از سوی عالیترین مقام حوزه کتاب، مشخص میشود که این ارقام نه «عددسازی» که واقعیتی است که این روزها در کتابفروشیهای تهران و سایر شهرستانها در جریان است.
واقعیت این است که کتاب هم مانند خیلی دیگر از پدیدههایی که در روزگار ما، اهمیت گذشته خود را به دلایل مختلف از دست دادهاند، آن جایگاه و موقعیت سابق خود را ندارد، چرا هم ندارد، درگیریهای زندگی روزمره از یکسو و مسائل، مشکلات و مصائب اقتصادی هم از سوی دیگر، کتاب را عملاً از سبد کالای بسیاری از ایرانیها حذف کرده است. مهمتر از این هر دو عامل، احساس نیازنکردنی است که در جامعه نسبت به فرهنگ مطالعه وجود دارد؛ مَثَل است که میگویند چیزی در جامعه رواج مییابد که نسبت به آن احساس نیازی وجود داشته باشد، مثلاً اگر در جامعه دروغ رواج پیدا کند، حتماً به این دلیل است که این دروغگویی جایی به کار میآید و گرهای از مشکلات باز میکند، یا اگر کتابخوانی در جامعهای رواج نداشته باشد، حتماً به این دلیل است که کتابخوانی ارزش و منزلت خود را از دست داده و دیگر گرهگشاییای از جانب آن صورت نمیگیرد.
در یک وضعیت اینچنینی، نگاه اسطورهای و اخلاقی به کتاب و کتابخوانی، نه تنها راهگشا نیست که اتفاقاً از این حیث که نگاهی از بالا به پایین به کتابنخوانها دارد، میتواند بسیار مخرب هم باشد؛ چاره کار به نظر میرسد نگاهی کارکردگرایانه به موضوع و برقرار کردن شرایطی است که انگیزهای اولیه باشد برای جذب مردمِ دور از کتاب به کتاب؛ زیرا آنها که سری در مطالعه دارند که به هر حال کتاب مورد نظرشان را دیر یا زود تهیه میکنند و از قافله عقب نمیمانند.
همین نگاه هم هست که طرح «تابستانه کتاب» را طرحی مهم، قابل دفاع و تأملبرانگیز میکند. در این طرح که در واقع بعد از طرحهای «کتابفروشی به وسعت ایران» و «عیدانه کتاب»، سومین مرحله از برنامه حمایتی معاونت امور فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از کتابفروشیهای کشور است، تمامی شهروندان در تمامی نقاط کشور میتوانند با مراجعه به کتابفروشیهای عضو این طرح و ارائه کارت ملی تا سقف خرید ۱۰۰ هزار تومان کتاب، از ۲۰ درصد تخفیف برای کتابهای حوزه بزرگسال و ۲۵ درصد تخفیف برای کتابهای حوزه کودک و نوجوان بهرهمند شوند. تا اینجای کار هم از مبلغ 3 میلیارد و 840 میلیون تومانی که مردم کتاب خریدهاند؛ 768 میلیون تومان آن یارانهای است که معاونت فرهنگی به کتابفروشیها پرداخت میکند تا از این طریق کتابها با تخفیف 20 و 25 درصدی در اختیار خریداران قرار گیرد.
صورت مسأله ساده است، همان طور که هر حراج و تخفیفی، رونق به دنبال میآورد و عدد و رقمهای فروش را جابهجا میکند، اعطای یارانه در حوزه کتاب نیز رونق به دنبال میآورد، چنان که این اتفاق در صحنه واقعی هم افتاده است، کافی است این روزها به کتابفروشیها مراجعه کنید و با کتابفروشان گپ بزنید تا صحت این ادعا بر شما معلوم شود. تنها تفاوت این تخفیف با سایر تخفیفها در این است که طرح«تابستانه کتاب» نفعی دو جانبه دارد و یک بازی برد-برد است زیرا این طرح هم به کتابفروشیها رونق داده است و هم به افزایش سرانه مطالعه کتاب و جذب بیشتر مردم به کتاب کمک کرده است؛ شوخی نیست در وضعیت فعلی، تنها در 18 روز، مردم نزدیک به 4 میلیارد تومان کتاب خریده باشند، عددی که در هر کسب و کاری میتواند یک عدد قابل قبول باشد چه رسد به حوزه کتاب که کمتر پیش میآید در آن به یک چنین رقمی آن هم تنها در 18 روز رسید./روزنامه ایران