تجربه ده ساعت جنگ داخلی در ترکیه

ایران آنلاین / دلیل این کودتا چه بود؟

انگیزههای کودتاگران ترکیه هنوز روشن نیست. آنها تنها یک بیانیه منتشر کردند. در مقایسه با کودتای سال 1960 میلادی به سازماندهی نیروهای ارتش که دولت راستگرای عدنان مندرس را در ترکیه برکنار کردند، در حال حاضر اردوغان مسئول هرج و مرج و تعلیق عملی دموکراسی به شمار میآید؛ اینکه آنها عنوان «شورای صلح در وطن» را انتخاب کردهاند، بیشتر روی تمایلات جدایی طلبانه رئیس دولت «اردوغان» تأکید دارد.

آیا این اتهام که آنها با گولن در ارتباط بودهاند، صحیح است؟

در این مورد نمیتوان نظری قطعی داد. در هر صورت آنها از جانب فرمانده ارشد نظامی حمایت نشدهاند، چرا که هیچ کدام از ژنرالهای ارتش، نیروی هوایی یا دریایی آنها را حمایت نکردهاند. به نظر میرسد این کودتا از جانب ژاندارمری و بخشی از حمل و نقل هوایی پشتیبانی شده باشد. تعدادی هلیکوپتر مفقود شد و از بین رفت و نزدیک به 45 دقیقه اردوغان با گوشی همراه از محل سکونتش در تعطیلات مجبور به مداخله مستقیم و زنده در پخش یک شبکه تلویزیونی شد.

ما حوادث بیسابقهای را در ترکیه تجربه کردیم، از جمله تیراندازی و درگیری نیروهای پلیس با سربازان، برخی از نظامیان روی نظامیان دیگر اسلحه کشیدند، این اتفاقات هرگز در طول تاریخ اتفاق نیفتاده بود، هواپیماهای جت ساختمان مجلس شورای ملی و سازمان امنیت را بمباران کردند، مردم برای دفاع از رژیم منتخب خود به خیابانها ریختند، روحانیون از بلندگوهای مساجد فریاد «نجات ملت در معرض خطر» سر دادند، غیرنظامیان در مقابل سربازان وظیفه قرار گرفتند و در کل ما حدود ده ساعت صحنههای واقعی یک جنگ داخلی را تجربه کردیم.

اردوغان چه اقداماتی خواهد کرد؟

روشن است که او این فرصت را برای سرکوبی دشمنان سرسختش و ریشهکن کردن حامیان فرضی شبکه گولن مغتنم میشمارد؛ همان طور که دیدیم اقدام به بازداشت قضات و دادستانها، پاکسازی کامل دولت و ادارات وابسته، تصفیه ارتش از ردههای پایین تا بالا، حتی اگر که برخی از آنها وفادار باقی مانده بودند کرد. از همان روزهای نخست نزدیک به 1400 افسر پلیس دستگیر شدند و حتی در نظر نگرفت که نیروهای پلیس او را نجات دادند.

در واقع یک شاهراه برای اردوغان باز شده است، اینکه یک رژیم بر پایه ریاست جمهوری و از طریق برگزاری رفراندومی که در صورت عدم وجود سه پنجم اکثریت پارلمان، نمیتواند تشکیل شود، تأسیس کند. اما این وقایع و حمایتهای مردمی نشان میدهند که قطعا اعضای حزب جنبش ملیگرای (MHP) برای تغییر و تنظیم قانون اساسی در کنار وی قرار خواهند گرفت.

با این حال ما میتوانیم فرض کنیم که او روی سرکوب حزب کُرد، HDP یا حزب دموکرات مردمی، حتی با وجود اینکه این حزب بلافاصله مانند دیگر احزاب مخالف، این کودتا را محکوم کرد تمرکز کند. البته این مهم است چراکه وزارت کشور نیز برای تشکر از حزب دموکرات مردمی در شب کودتا دچار فراموشی شد. مثل همیشه چنین رویدادهایی گیج کننده هستند، یکی از تئوریهای توطئه میتواند برنامه ریزی یک کودتای ساختگی از جانب اردوغان برای تقویت قدرتش باشد. بنابراین با نادیده گرفتن شمار قربانیان، پیروز این بحران اردوغان خواهد بود که با یک حمایت تقویت شده، هم در داخل ترکیه و هم در سطح بینالمللی روبهرو شده است. چراکه تمامی دولتها و مردم کشورش این کودتا را محکوم کردند.

این کودتا در جامعه ترکیه نمایانگر چه چیزی میتواند باشد؟ درباره شکاف ایجاد شده بین سکولارها و اسلامگرایان چه باید کرد؟

جامعه ترکیه کنونی در حال عبور از یک شکاف عمیق در خصوص موضوعات مختلف است که نه تنها مذهب، بلکه اردوغان و حتی عبور از ارتش را نیز در برمیگیرد. بدیهی است که حتی سرسختترین سکولارها نیز در حاشیه به استقبال موفقیتهای این کودتا خواهند رفت، به ویژه با بررسی برخی نظرات روی شبکههای اجتماعی مانند توئیتر، میبینیم که مردم بسیار محتاطتر از قبل شدهاند؛ اما من باور ندارم که این شکاف اسلامی- سکولار در این رویداد دارای اهمیت چندانی باشد.

اکثریت مردم سکولاریسم، حتی کسانی که از اردوغان متنفرند، بر این باورند که موفقیت این کودتا به یک فاجعه ختم میشد؛ چرا که رهبران کودتا از حمایت هیچ حزب سیاسیای بهرهمند نبودند و در نتیجه باید یک دیکتاتوری فاجعه بار را دایر میکردند. با این حال این رژیم با سختترین واکنش که بر انحراف ضد دموکراتیکش تمرکز دارد واکنش نشان خواهد داد. در نتیجه باید گفت که ما از طاعون دوری کردیم ولی به وبا مبتلا شدیم.

منبع: روزنامه لزاکو
مترجم: راضیه خوئینی