باید شرایط افزایش منافع مردم کشورمان هم فراهم شود

ایران آنلاین /در یک بررسی اجمالی، محور دستاورد های این سفر را می توان چنین برشمرد:

1- نخستین هدف تامین ثبات در منطقه از جمله حل مسئله دیرینه قره باغ و مسائل امنیتی سوریه از موضوع هایی بود که در نشست سه جانبه به میزبانی جمهوری آذربایجان بررسی شد.
2- طرح راهگذر 7200 کیلومتری شمال-جنوب در راستای تکمیل راهگذر هلسینکی پایتخت فنلاند و بمبئی در هندوستان است که ارتباط ترانزیتی کشورهای شمال اروپا و روسیه را از طریق ایران و جمهوری آذربایجان به کشورهای حوزه اقیانوس هند و جنوب شرق آسیا برقرار می کند.
3- امضای توافقنامه های اساسی بین ایران و روسیه، آسان سازی صدور روادید برای تشویق سرمایه گذاری و همکاری ها در عرصه گمرک به عنوان الگویی برای دیگر همکاری ها در منطقه از جمله مهم ترین اتفاق های این سفر تاریخی بود.
4- مقابله با تروریسم، افراط گرایی، جرایم فرا مرزی، مواد مخدر و قاچاق سلاح و بالاخه توافق سه کشور برای برگزاری نشست آینده سران ایران، روسیه و جمهوری آذربایجان در تهران

الهه کولایی استاد دانشگاه و کارشناس مسائل آسیای میانه درباره نشست سه جانبه رهبران جمهوری اسلامی ایران، جمهوری آذربایجان و فدراسیون روسیه ضمن تاکید بر پراهمیت و مثبت خواندن این گونه نشست ها با همسایگان شمالی به «ایران آنلاین» گفت: عرصه های همکاری باید با حوزه و فضای رقابتی مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به اینکه نشست مشترک روسای جمهوری روسیه، آذربایجان و جمهوری اسلامی ایران در باکو با توجه به ضرورت توسعه روابط کشور ما با همسایگان شمالی فی نفسه از اهمیت بسیار برخوردار است گفت خوشبختانه عرصه رقابت های موجود به ویژه در فضای پسا برجام می تواند موقعیت چانه زنی ایران را در تعامل با کشورهای آسیایی در مرزهای شمالی بهتر کند و مسوولان باید به این مهم توجه بیشتری داشته باشند.
کولایی موضوع ترانزیت و انتقال کالا و بهره گیری از دسترسی طبیعی را که جمهوری اسلامی ایران می تواند برای این کشورها به سوی بازارهای شرقی و جنوبی ارائه کند از دستاورد های این نشست ذکر کرده و گفت: تحقق بخشیدن طرح راهروی شمال – جنوب که برای روسیه بسیارجدی است در این نشست در جایگاه ویژه ای قرارداشت.

وی اضافه کرد: در این مذاکرات یکی از وجوه توسعه روابط که وجه حمل و نقل و دسترسی های متنوع ایران با توجه به گسترش خطوط راه اهن به سمت مرزهای شمالی است مورد توجه قرار گرفت، موضوعی که می تواند دسترسی روسیه را نیز به بخش های جنوبی و مرزهای شرقی کشور تسهیل کند.
انرژی مهمترین بحث توسعه روابط
این استاد دانشگاه همچنین تاکید کرد: بحث مهمی که در ارتباط با توسعه روابط جمهوری اسلامی ایران با جمهوری آذربایجان از یک سو و فدراسیون روسیه از سوی دیگر باید مورد توجه قرار گیرد موضوع انرژی و همکاری ها و یا رقابت های این کشور ها در حوزه انرژی است.
این کارشناس مسائل روسیه یاد آور شد: جمهوری اسلامی ایران یکی از مسیرهای طبیعی انتقال انرژی از باکو بود که به دلیل مخاصمه پایان نیافته میان ایران و امریکا در مسیر انتقال انرژی از باکو به شمار نیامد و در واقع در این مسیر هیچ گاه خط لوله ای از ایران عبور نکرد.
لذا نکته مهمی که باید در این گونه نشست ها مورد توجه قرار گیرد عرصه های رقابتی ایران با این کشورها به ویژه با روسیه در حوزه انرژی است، که در نظر گرفتن جایگاه انرژی در دیپلماسی روسیه، توجه به این نکته را ضروری می سازد.
وی با اشاره به اینکه هرچند ایران و روسیه امروز در مسائل سوریه همکاری های موثری را دنبال می کنند گفت: موضوع رقابت ها در روابط دو کشور نباید از نظر دور بماند و در واقع عرصه های همکاری همراه با حوزه رقابت باید مورد توجه قرار گیرد.
کولایی افزود: خوشبختانه درعرصه رقابت های موجود فضای پسابرجام امید به بهتر شدن موقعیت چانه زنی ایران در تعامل با کشورهای آسیایی در مرزهای شمالی را ایجاد کرد و چنانچه این توافق در مسیر طراحی شده پیش برود ما از موقعیت بهتری برخوردار خواهیم شد.
با درنظر گرفتن این واقعیت که دیپلماسی خاورمیانه ای روسیه در دور سوم ریاست جمهوری پوتین از اهمیت دوچندانی برخوردار شده و فضای انقلاب های عربی، روسیه را به ایفای نقش فعال در این منطقه سوق داده است گفت: حوادث کودتای نافرجام ترکیه و تلاش این کشور برای استفاده از نفوذ روسیه در منطقه خود گویای همین مسئله است.
وی همچنین خاطرنشان کرد امروزه شاهد این موضوع هستیم که ترکیه نزدیکی و توسعه روابط با روسیه را به طور جدی مورد توجه قرار داده چرا که در روابطش باغرب به ویژه با امریکا می تواند اثار مستقیمی داشته باشد.
تمرکز بر توازن و تعادل ژئوپلیتیک در سیاست خارجی
وی در عین حال افزود: این واقعیتی است که متاسفانه در سیاست خارجی کشور ما به درستی مورد توجه قرار نگرفته و نشست باکو که جنبه های بسیار مثبتی را برای توسعه روابط با این کشورها به ویژه با فدراسیون روسیه در بر داشته باید مجالی برای بازاندیشی و ضرورت تمرکز بر توازن و تعادل ژئوپلیتیکی در سیاست خارجی کشورمان باشد؛ به گونه ای که به جای تامین منافع کشورهای دیگر و افزایش منافع آن ها، امکان و شرایط برای افزایش منافع مردم کشورمان نیزفراهم آید.
کولایی به روابط ایران و آذربایجان در سال های اخیر اشاره کرده و گفت: خوشبختانه یکی از دستاوردهای مثبت این سفر به پیش بردن روابط دو کشور به مسیر قابل قبول تری شد چرا که در سال های گذشته ما شاهد فعلیت یافتن این ظرفیت ها و امکانات در جهت تامین منافع مردم دو کشور کمتر بوده ایم.
وی همچنین افزود: این نشست به طور طبیعی در پرتو اعتماد سازی و در واقع گشودن فضای گفتگو و مذاکره در میان رهبران ایران و جمهوری آذربایجان و فدراسیون روسیه می تواند تاثیر گذار باشد به ویژه که موضوع جنگ قره باغ و اختلافات ریشه دار آذری ها با ارامنه همچنان به عنوان یک معضل در منطقه قفقاز جنوبی برجا مانده است.
کولایی خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی رابطه جمهوری اذربایجان با روسیه نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار می شود و اذربایجان در طول سال های گذشته تلاش کرده به گونه ای با بهره گیری از نقش و نفوذ امریکا در قفقاز جنوبی روابط خود را با روسیه سامان دهد و این نکته مهمی است که تعادل بخشیدن به این روابط در سیاست های جمهوری آذربایجان کاملا مشهود و قابل توجه است.