چشمانداز مثبت در حل بحران سیاسی لبنان

ایران آنلاین /لبنان حدود دو سال است در تلاطم و کشمکشهای سیاسی رنج میبرد و احزاب سیاسی حاضر در پارلمان این کشور بر سر تعیین رئیس جمهوری به اجماع نرسیدهاند. در این میان اتحاد رئیس نیروهای لبنانی با جریان آزاد ملی روزنههای امید را برای باز شدن گره سیاسی در این کشور افزایش داده است. در همین خصوص در گفتوگو با دکترعباس خامهu2009یار کارشناس مسائل خاورمیانه احتمال به نتیجه رسیدن ائتلاف جدید و تأثیر آن را بر حل بحران سیاسی در این کشور مورد بحث قرار دادهایم.
با توجه به پیشینه فکری و سیاسی سمیر جعجع و ارتباط وی با عربستان و جریان سعد حریری، چه عواملی باعث شد، بتدریج به سمت میشل عون سوق پیدا کند؟

تداوم بیثباتی و نزاع در جامعه سیاسی لبنان، گروههای فعال دراین کشور را واداشته به سمت حل و فصل بحران قدرت حرکت کنند. در این میان برخی، عربستان سعودی را مهمترین مشکل و چالش در حل این بحران میدانند. عربستان سعودی در ماههای اخیر تلاش میکرد گزینه مطلوب خود را که سلیمان فرنجیه بود بر کرسی ریاست جمهوری بنشاند. اعلام کاندیداتوری فرنجیه، میتوانست باعث شکاف در تشکیلات 8 مارس شود که هدف بزرگ سعودیها هم همین بود. در مقابل میشل عون کاندیدای گروه 14 مارس بود. در چنین وضعیت آشفتهای رهبری حزبالله با ورود جدی به موضوع، سیاست رسمی خود مبنی بر تداوم کاندیداتوری عون برای پست ریاست جمهوری را مطرح کرد و از فرنجیه نیز خواست دیداری با عون داشته باشد.

قرار بر این شد، اگر فرنجیه، عون را متقاعد به ریاست جمهوریاش کند، در این صورت خود گروه مستقلاً اعلام مواضع کند. فرنجیه پس از آنکه در دیدار با عون نتوانست وی را به این امر قانع سازد، به دیدار اسقف کاردینال راعی رهبر مسیحیهای مارونی لبنان رفت و در تلاش برای جلب حمایت او بر آمد. این اتفاق در حالی رقم خورد که اختلافهای تاریخی، سیاسی و نظامی عمیقی میان سمیر جعجع با فرنجیه وجود داشت.

از جمله این کینهها کشته شدن تونی فرنجیه، پدر سلیمان فرنجیه توسط جعجع بود و به این ترتیب بود که جعجع با محاسبه شرایط و تحولات منطقه به سمت میشل عون دیگر رقیب سیاسیاش رفت. البته باید گفت که عمق و شدت رقابت جعجع با عون قابل قیاس با رقابت جعجع و فرنجیه نیست. از دید جعجع عون بر خلاف فرنجیه، یک شخصیت ملی و مردمی است که با وجود اختلافهای دیرینه و ریشهای، شایسته پست ریاست جمهوری درشرایط کنونی است.

آیا اتحاد این دو طیف اتحادی موقتی و تاکتیکی است یا اینکه میتواند منجر به توافقها و گفتوگوهای دائمی میان طرفین بر سر دیگر چالشهای لبنان شود؟
پیش از هرچیز باید توجه داشت، سمیر جعجع با در نظر گرفتن گزینههای ممکن به سمت میشل عون به عنوان شخصیتی ملی رفت. از دید جعجع، فرنجیه شخصیتی صوری و طایفهای است که در صورت قرار گرفتن در پست ریاست جمهوری، آشوبها و تنشهای فرقهای در کل کشور برقرار میشود. از سوی دیگر باید به ملاحظات مسیحیهای مارونی نیز توجه داشت، آنها بشدت خواستار حل و فصل چالش قدرت در لبنان هستند. از دید آنها تداوم این وضعیت نتیجهای جز افزایش انشقاق در اردوگاه مسیحیها نخواهد بود. حال در این میان عون موقعیتی بهتر از سایر رقبا دارد و به نظر میرسد در مجلس آینده شاهد جابهجایی رأی خواهیم بود. در حال حاضر از 128 رأی موجود در پارلمان، 59 رأی از آن 8 مارس، 61 رأی متعلق به 14 مارس و 8 رأی هم اختصاص به ولید جنبلاط دارد. در این میان تلاشها به سمتی خواهد رفت که عون به ریاست جمهوری خواهد رسید. این امر میتواند منجر به تقویت جریان 8 مارس در دیگر تعاملات و تحولات سیاسی و اجتماعی لبنان شود.
آیا حمایت سمیر جعجع از میشل عون را میتوان به مفهوم مخالفت و رویگردانی وی از جریان 14 مارس دانست؟
نتیجه عمل و و اکنش جعجع نشانگر همین امر است. به نوعی جعجع از سیاست عربستان و گروه 14 مارس رویگردانی کرد. به نظر میرسد با گذشت زمان به خاطر نبود رهبری واحد شکافهای جدی در تشکیلات 14 مارس و دیگر گروههای وابسته به عربستان روی خواهد داد.
حل چالش قدرت در لبنان چه تأثیری میتواند بر موقعیت و جایگاه گروههای سیاسی لبنان بگذارد و در این میان جایگاه حزبالله را چگونه میبینید؟
بافت لبنان کاملاً طایفهای و قبیلهای است. این کشورزاده توافق طائف توسط عربستان و کشورهای غربی است. بنا بر این توافق ساختارقدرت لبنان از سه گروه بزرگ مسیحیها، اهل سنت و شیعیان تشکیل شده است که هر کدام متناسب با جمعیت خود از ساختار قدرت سهم میبرند. در این میان برخی از ناظران بر این باورند که تقسیمات سیاسی در این کشور باید از قبیلهای و طایفهای به سمت ملی حرکت کند. به عبارتی انتخاباتی کاملاً آزاد و به دور از سهمیه بندیهای سیاسی و قومی برگزار و برنده آن، حاکم شود. حال تا زمانی که این وضعیت در لبنان برقرار نشود، گروههای سیاسی در این کشور دچار منازعه خواهند شد. البته باید گفت که در این میان شیعیان با توجه به تشکیلاتی بودن و داشتن ایدئولوژی واحد از انشقاق کمتری برخوردار بوده و از همین رو نفوذ و قدرت بیشتری در قیاس با سایر گروهها دارند.