اقدام نظامی، گزینه نهایی آنکارا و ریاض در سوریه

ایران آنلاین /در تبیین رویکرد خصمانه سعودیها نخست باید به نوع نگاه این کشور به بحران سوریه و سپس اهداف و سیاستهای آن نگریست. عربستان از همان زمان آغاز اعتراضات سوریه، در نقش بازیگری مداخلهگر ظاهر شد و محور استراتژی خود را روی براندازی اسد از قدرت و روی کار آوردن گروههای وابسته به خود تنظیم کرد. این سیاست ابتدا با رایزنیهای متعدد با دولتهای بزرگ غربی پیگیری شد.

سعودیها در این مرحله تلاش میکردند، ضمن جلب حمایت قدرتهای غربی برای حذف اسد از قدرت، مخالفان داخلی نزدیک به خود را به عنوان نماینده اصلی مردم سوریه جلوه دهند. سوریه در سایه این تلاشها بود که در تیررس حملات طیف محافظه کار عربی و کشورهای غربی قرار گرفت.
از دید امریکا و شخص باراک اوباما، اسد باید از شاکله قدرت سوریه به کلی خارج شود. اوباما مدعی است، دولت سوریه با انجام حملات مرگبار هوایی و کشتن هزاران شهروند سوری مشروعیت و اعتبار سیاسیاش را از دست داده است. حال در این میان رئیس جمهوری امریکا به وضوح بیان نمیکرد چه آلترناتیوی برای سوریها باید عملیاتی شود. آنها ابتدا فهرست بلندی از گروههای مخالف را منتشر کردند اما در ادامه ماجرا شاهد اشتباه محاسباتی خود شدند. گروههای حامی آنها دست به بدترین اعمال و جنایتها زدند و سوریه را به میدان رقابتهای ایدئولوژیکی خود تبدیل ساختند.

به نظر میرسد کشورهای غربی، مواضع خود را از عربستان و حتی ترکیه جدا کردند. از اینرو بعد از سالهای 2012 و 2013 شاهد مداخلهگریهای کمتر این کشورها در سوریه هستیم و آنها عملاً در موضع گیریهای سیاسیشان از پیدایی یک وضعیت مبهوم و مغموم در سوریه سخن میگویند. در مقابل سعودیها به طبل مبارزه با اسد و مسلحسازی مخالفان ادامه دادند.

از دید ریاض در صورت کنارهگیری اسد از معادله قدرت در سوریه میتوان به چالش پیش آمده در سوریه فائق آمد. ایدهای که دست کم امروزه از سوی قدرتهای غربی مورد حمایت واقع نمیشود. اصرار عربستان بر حذف اسد، نشانگر این است که ریاض بیش از آنکه دغدغه ثبات و امنیت سوریه را داشته باشد به دنبال ماجراجوییهای جدید منطقهای است. از اینرو بیجهت نیست که ایده حضور نظامی در سوریه، متعاقب پیشرویهای گسترده نیروهای سوری در حومه دمشق و حلب مطرح شد. همزمانی این امر، استراتژی و نیات اصلی سعودیها را بر ملا ساخت.

در واقع آنها با شعار مبارزه با داعش در تلاش برای تضعیف مواضع ارتش سوریه هستند. بویژه که اکنون، ارتش سوریه با کسب فتوحاتی گسترده، برای نخستین بار موازنه جنگ را در شمال حلب به نفع خود رقم زده و این امر نگرانی حامیان خارجی مخالفان اسد را از بابت پاکسازی کل سوریه از حضور تروریستها بیشتر کرده است.
از سوی دیگر جنبه خطرناکتر مداخله نظامی در سوریه ورود ترکیه به ماجراست. تداوم منازعه در سوریه آنکارا را با معضلات پیچیدهای مواجه کردهاست. ترکیه از یکسو نظارهگر ظهور جریان کردی و از سوی دیگر شاهد بیثباتیها و نا امنیهای فراگیر در مرزهای جنوبی خود است. و از همین رو بوده است که اتاق فکر دولت این کشور تنها راهکار تغییر شرایط را همصدا شدن با آل سعود در ورود نظامی هدفمند دیدهاست. به این ترتیب سیاست مداخله زمینی آخرین پرده و گزینه عربستان و ترکیه برای حصول اهداف سیاسی و ژئوپلیتیکشان در منطقه است.

پیشتر تصور و باور رهبران این دو کشور این بود که میتوان با مسلحسازی و تقویت نظامی تروریستهای النصره و جیش الاسلام بر ارتش سوریه غلبه کرد. اما اکنون با مشاهده ناتوانی گروههای مخالف در سوریه و شکستهای سریالی چاره کار را در ورود جدی به سوریه دیدهاند. البته باید گفت سعودیها در این مسیر با شتاب زدگی حرکت نخواهند کرد. با توجه به تجربه یمن و جنگهای نا متقارن در این کشور بخوبی از پیچیدگی ماجرا و حساسیت کار آگاه هستند. در این میان سیاست جلب تدریجی را در پیش گرفتهاند و در تلاشند با ایجاد یک شبکه واحد و منسجم از سوی کشورهای عربی و ترکیه دست به عمل بزنند.

منبع:ایران