توجه به آسیبهای کوچک اجتماعی

ایران آنلاین /گاهی دیده ایم که یک دروغ هر چند کوچک باعث گفتن دروغهای بزرگتر، یک دزدی خرد تبدیل به دستبردهای میلیونی و... میشود که در نتیجه آن گرفتاری و معضلات بزرگتری را به همراه میآورد. آسیبهای اجتماعی از تنوع و تکثر گسترده ای برخوردارند که بین آنها ارتباط معناداری وجود دارد و معمولاً این آسیبها با تکرار به سلسله مراتب آسیبهای بزرگتری تبدیل میشوند. اگر از همان ابتدا جلوی این کجرفتاریها گرفته نشود با آسیبهای بزرگتری روبه رو خواهیم شد. برای مقابله با آسیبهای اجتماعی باید از مسائل و موضوعات کوچک و محورهای جزیی شروع کرد.

اگر موضوع فعالیتها به گونهای شود که از دیدگاه برخی مسائل حاشیهای کم اهمیت به حساب آید، قطعاً میتوان شاهد بهبود کیفی مطلوبی در اموری شد که مورد دقت و توجه همگانی نیست هر چند که ایمنی مسایل از سوی نهادها و دستگاههای محور مورد توجه قرار میگیرد و مسائل به ظاهر حل میشود اما برای ریشه کنی آسیبها باید کانونهای تولید عوامل و عناصر مؤثر در شکلگیری آنها را بیشتر مورد توجه قرار داد.
اگر دقت کنیم در مییابیم که مسایل کوچک که کمتر مهم به نظر میرسند میتوانند زمینه ساز بروز آسیبهای بزرگتری شوند. بدون شک اگر آسیبهای اجتماعی کلان را کالبد شکافی کنیم درمییابیم که عناصر و عواملی که مورد توجه قرار نگرفته منجر به شکلگیری ناهنجاریهای بزرگی شده است. قطعاً اگر اشتباهات بزرگ را ریشه کن کنیم در خواهیم یافت که منشأ آنها اشتباهات کوچک و بی اهمیتی بودهاند که هیچ گاه اهمیتی به آن داده نشده است.
برنامهریزان نهادهای فرهنگی باید به این موارد توجه کنند که هیچگاه مورد دقت دیگران نبودند. این مسائل از آن جهت حائز اهمیت هستند که میتوانند بستر کجرویهای بزرگ و انحرافات سنگین اجتماعی شوند. همیشه نقطه انحراف از مسیر درست با ارتکاب رفتاری کوچک آغاز میشود و رفته رفته به آسیب تبدیل میشود که هیچگاه در نقطه صفر قابل پیشبینی نبوده و فعالیت و تلاش برای مقابله با آسیبهای کوچک و ساده ، قابل کنترل است.

آتش در نقطه شروع با یک فوت هم خاموش میشود ولی اگر همان آتش در ابتدا مهار نشود غیر قابل کنترل شده و همه جا را فرا گرفته و به اطرافیان هم آسیب میرساند. این مصداقی از یک آسیب کوچک است که اگر جلوی آن گرفته نشود این انحراف همه جا را پر میکند و گسترده میشود، مثلاً دروغ گفتن که گاهی آدمی با دروغهای به اصطلاح مصلحتی ناچار گرفتار دروغهای بزرگتر میشود و سپس همین دروغها زمینه ساز آسیبهای بزرگتر میشود، بنابراین ما باید مراقب رفتاری باشیم که به اصطلاح کم اهمیت جلوه میکند.
نهادهای فرهنگی و دستگاههای مقابله با آسیبهای اجتماعی باید به اموری بپردازد که شاید از نظر دیگران و جامعه کم اهمیت است ولی توجه به آن باعث میشود که نفس انجام گناه هرچند کوچک حایز اهمیت قرار گیرد و از ارتکاب آن پرهیز شود بدین ترتیب قطعاً ناهنجاریهای بزرگتر رخ نخواهد داد. خودکنترلی و خود مدیریتی در ارتکاب انحرافات کوچک میتواند تمرین مناسبی برای شهروندان به منظور مقابله با انحرافات و آسیبهای بزرگتر محسوب شود. بنابراین باید فرهنگ جامعه را به سمت و سویی سوق داد که هرگونه غفلت و قصور و کوتاهی در انجام وظایف فردی و اجتماعی هر چند کوچک مورد توجه باشد بدین ترتیب قطعاً جامعه از ارتکاب ناهنجاریهای بزرگ مصون میماند.

محقق و کارشناس آسیبهای اجتماعی

منبع:ایران